كه خوردى گاهى قى كردى و گاهى غير منهضم اجابت شدى و از اين جهت گاهى چند روز تب كردى و به اندك مراعتى تب و قى بر طرف شد و ليكن سوء هضم و اسهال در شبانه‌روزى سه چهار نوبت باقى بود و تا قرب سال علاج نكردند . آخر شخصى فرمود تا او را دو عدد قرنفل خورانيدند و به همين صحت يافت و هرگاه اندك وحشتى از آن باب پيدا كردى همين دو را دادندى مفيدى آمدى . قبض شكم بلا حرارت علاج آن است كه زهرهء گاو بر شكم او طلا كنند و مسكهء تازه به آب گرم آميخته منصف بر شكم او مىمالند و به دست آهسته بر آن مىكشند از شيب معده به طرف ناف و زهار و اگر حاجت آيد شيافى از شكر و نمك طبرزد بنهند و سرگين موش تنها و همچنين بنفشه با شكر سرشته و مشمش خنك نم كرده و صابون را فى الجمله شياف‌ها نافع بود ايشان را . و آنجا كه سبب خوردن طفل و مرضعه بود از قوابض تعديل آن به خوردن غذاهاى نرم اولا بايد كردن ، آن‌گاه اين معالجات ديگر كردن و روغن از معدهء ايشان دور بايد داشتن . اسهال آنچه به سبب شير باز گرفتن پيدا آيد صلاح آن است كه اعاده شير كنند و به وقت خواب هر شب يك درم شربت خشخاش اطفال را بخورانند و از اغذيه كه عادت بوده آنچه قابض بود دهند و از مليّنات حذر فرمايند و اگر به تدبير قوى محتاج شوند از آنچه در انواع ديگر مذكور مىشود به كار دارند و بسيار ديدم كه به همين علاج نيك شدند . و آنچه به وقت برآمدن بن دندان پديد آيد علاج نبايد كردن مگر آنكه از افراط بيم مضرت كلى باشد كه آن هنگام به تدابير ديگر انواع او مشغول شوند و تدبير زود برآمدن نيز مىكنند . و آنچه به سبب ديگر واقع شود علاج آن است كه زيره و انيسون و تخم كرفس گرم كرده در كيسه كنند و بر شكم و نشستگاه او تكميد كنند و تكميد به جاورس فقط در سركه خيسانيده و به زيره و گل سرخ تر كرده هم نافع بود و يا برگ سماق با مورد كوفته و به اندكى سركه تر كرده و نيم گرم بر شكم او بستن مفيد بود و احتياط كنند كه تا حدت سركه پوست شكم ايشان را نسوزد . و تدبير اعلا نشانيدن بود در عصير برگ خرقوله كه اطبا آن را لسان الحمل گويند ليكن اندكى به گرمى مايل بايد ساختن خواه از آفتاب و خواه از آتش و ملازمت اين تدبير هر نوبت بعد از فراغ از قدمگاه بايد و در اسهال دموى عظيم مؤثر افتد و همچنين لعاب تخم خرقوله خورانيدن و دانگى پنير مايهء حيوانات به تخصيص خرگوش و بزغالهء كوهى و بره در آب حل كرده دادن نافع بود . و ليكن جهت حذر از بسته شدن شير در معدهء مريض ، به عوض شير غذاى ديگر مناسب بايد داد و اگر به غذا معتاد نباشد تدبير ديگر بايد كردن سواى انفخه . و پنير تازهء بىنمك كودكان را مفيد بود و پالوده اطفال را نافع آيد و همچنين پلاو به گل كبر و اندك روغن دنبهء پخته و سفوف اطفال كه در آب سيب و خيار مىدهند و آنچه بىاين‌ها مىدهند ، جمله بسى مفيد بود در انواع اسهال .